Niektórym wydaje się, że edukacja to jest to, co odbywa się w szkołach. Przedsiębiorca, czyli podejmujący ryzyko “kapitalista”, nie powinien tak myśleć. Zdaje on sobie sprawę, że jeśli jest się przytomnym, można nauczyć się czegoś bez względu na to, gdzie się jest i co się robi.

Uważać, że edukacja przebiega tylko w szkołach, to tak samo jak myśleć, że interesy robi się tylko w biurach. Biznes robi się wszędzie. W głowie tego, kto coś planuje lub wpada na jakiś pomysł. Na ogłoszeniach, reklamach i na wystawach sklepowych. Wszędzie, gdzie jest coś do sprzedania i ktoś, kto to kupi.

Podobnie jest z edukacją. Najważniejsza w niej jest twoja głowa.

- Jeśli jesteś ciekawy świata.

- Jeśli zawsze zadajesz pytania.

- Jeśli zawsze chcesz znaleźć odpowiedzi.

- Jeśli zastanawiasz się na tym, jak skuteczniej działać.

Jeżeli jesteś kimś takim, to twoja edukacja przebiega w każdej chwili twojego życia, niezależnie od tego, gdzie jesteś.

Część tego czasu jednak spędzasz w szkole.

Najważniejszą umiejętnością, jaką możesz zdobyć w szkole państwowej lub prywatnej jest umiejętność czytania. Już powinieneś nieźle sobie z tym radzić. Skoro czytasz tę książkę, to znaczy, że nie tylko potrafisz, ale również lubisz czytać. Równie ważne jest, abyś potrafił jasno pisać. Jeśli rzeczywiście rozumiesz coś, powinieneś umieć przedstawić to ustnie lub na piśmie. Pisanie jest ważne dlatego, że zazwyczaj jest bardziej dokładne niż mówienie o czymś. Dzięki niemu to, co masz do powiedzenia, można pokazać wielu ludziom, a i sam będziesz miał to zapisane.

Co to ma wspólnego z rozpoczęciem własnego przedsięwzięcia? Bardzo wiele. Jeśli masz jakiś jego plan, powinieneś umieć dokładnie go przedstawić na piśmie Pomoże ci to przypomnieć sobie rzeczy, które mogły ci umknąć i zdopinguje do dokładności w twoich planach. Jeśli chcesz zainteresować nimi kogoś innego, również musisz mieć wszystko zapisane. Jeżeli masz zamiar współpracować z innymi dziećmi, musi być dla was zupełnie jasne co, kto i kiedy robi. Najlepszym sposobem będzie zapisanie wszystkiego.

Jeśli chcesz dać ogłoszenie o swoich towarach lub usługach, powinieneś umieć jasno napisać, dlaczego ludzie mają kupować właśnie od ciebie. Jeśli nie miałeś dotąd wiele okazji do pisania w czasie zajęć szkolnych, powinieneś zacząć od zaraz, żeby nadrobić stracony czas. Zacznij od pisania o czymś, co chciałbyś robić. Pisz o tym, co dzieje się na świecie, w twojej rodzinie. To, co napisałeś, pokaż innym. Upewnij się, że zrozumieli, o co ci chodziło. Im jaśniej napiszesz. tym lepiej cię zrozumieją.

Staraj się także wiele czytać. Czytaj o ludziach, którzy robili to, co i ty chciałbyś robić. Czytaj o wszystkim, co cię interesuje. Kiedy stwierdzisz, że część rzeczy, które czytasz, jest łatwa do zrozumienia, natomiast inne są trudne i w ogóle nie możesz ich pojąć, zobaczysz, co to znaczy pisać w jasny sposób. Nie miej pretensji do siebie, jeśli coś wyda ci się niezrozumiałe. Być może nie zostało dobrze napisane. Postaraj się dostrzec różnicę pomiędzy takim sposobem pisania, który przykuwa twoją uwagę i pozwala ci rozumieć tekst, a takim, przy którym zasypiasz.

Nie daj się również nigdy nabrać na to, że skoro coś jest trudne do zrozumienia to musi też być bardzo ważne Może być. Ale również może być kiepsko napisane. Albo jeszcze gorzej – być może autor próbuje pokryć niechlujne myślenie mnóstwem uczonych słów. – Tak czy owak, umiejętność jasnego pisania jest bardzo ważna.

Komitet do spraw Rozwoju Gospodarczego, prywatna firma i instytucja oświatowa zbadał niedawno 438 wielkich i 6000 małych firm, żeby stwierdzić, jakiego rodzaju zdolności umysłowe uważa się w biznesie za najważniejsze. Najważniejszy okazał się “wysoki poziom wysłowienia”, czyli umiejętność czytania, rozumienia tego, co się czyta i zdolność do jasnego wyrażania myśli w mowie i w piśmie.

W wyniku tych badań okazało się, że wszędzie na pierwszych miejscach listy znalazły się umiejętności związane z komunikowaniem się, ponad konkretnymi umiejętnościami zawodowymi. Oznacza to, że umiejętność jasnego myślenia, dobrego czytania i wyrażania swoich myśli jest ważniejsza niż umiejętność wykonywania jakiejś określonej pracy.

Prawda jest taka, że jeśli jasno myślisz, dobrze czytasz i potrafisz zadawać sensowne pytania, nie ma żadnej pracy , której nie potrafiłbyś się nauczyć! Dla tych, którzy mają zamiar wziąć się za prowadzenie samodzielnego biznesu, jest to jeszcze ważniejsze niż dla podejmujących pracę dla jakiejś firmy, gdzie można dać sobie radę znając się dobrze tylko na jednej, konkretnej rzeczy. Zajmowanie się samodzielnym przedsięwzięciem oznacza konieczność rozumienia wszystkiego, co się dzieje, umiejętność wykorzystania każdej informacji, zdolność do myślenia o nowych i oryginalnych rozwiązaniach problemów, wymyślania towarów i usług, o których nikt inny nie pomyślał.

Za swoją edukację przede wszystkim ty ponosisz odpowiedzialność. Niezależnie od tego, czego uczą cię w szkole, odpowiadasz za to, żeby twój umysł rozwijał się do maksimum możliwości. Często oznacza to, że trzeba wyjść poza program szkolny.

Nauka programowania komputera pomoże ci w rozwinięciu nawyku dokładnego, logicznego myślenia. Czytanie o pomyślnych przedsięwzięciach rynkowych, o naukowcach, wynalazcach, artystach pomoże ci zrozumieć te rodzaje działalności człowieka.

Niektóre szkoły uczą na przykład bardzo dużo o politykach, ale niewiele mówi się tam o handlowcach i naukowcach. Ucząc się samodzielnie, stwierdzisz jednak, że naukowcy i handlowcy zrobili więcej dobrego dla świata niż politycy.

Ważnym poszerzeniem twojej edukacji będzie nauka stosowania matematyki w twoim codziennym życiu i w planach na przyszłość.

Bardzo istotna może być również nauka obcego języka, zwłaszcza jeśli masz zamiar robić interesy na rynkach zagranicznych.

Duże znaczenie ma również i sztuka, ponieważ dowiadujesz się dzięki temu wiele o zmieniających się kulturach i gustach – a przedsiębiorca musi traktować takie sprawy bardzo poważnie.

Zapewne słuchasz często muzyki, a może tylko listy przebojów lub jakiegoś określonego stylu. To bardzo ważne bo dowiadujesz się w ten sposób czegoś o innych ludziach takich jak ty Pamiętaj jednak zawsze, że inni słuchają innej muzyki. Poznanie tego, co lubią, także jest istotne. Najważniejsze, abyś starał się zrozumieć, że muzyka, podobnie jak niemal wszystko w naszym życiu publicznym, jest częścią biznesu i handlu, że tu także szuka się odbiorców i przygotowuje dla nich towary.

Usłyszysz również mnóstwo słów o polityce. Pamiętaj, że jesteś osobiście odpowiedzialny za to, żeby zastanawiać się nad tym, co się mówi i nie brać wszystkiego, co usłyszysz, za dobrą monetę. Tak sarno jak powinieneś uważać na to, żeby samemu unikać sprzeczności i pustych słów, postaraj się wykrywać je także w wypowiedziach polityków. Powinieneś umieć dostrzegać, że polityka, podobnie jak muzyka, stała się w dużej mierze częścią przemysłu rozrywkowego. W podręcznikach mówi się często o polityce jak o czymś szczególnym, oderwanym od zwykłego życia, biznesu lub rozrywki.

Jest parę niezwykle poważnych spraw dotyczących szkoły, nad którymi będziesz musiał się zastanowić. Jedna z nich to pytanie, czy dla twoich planów lepsza będzie nauka w szkole średniej czy zdobywanie praktycznego doświadczenia.

Jeśli chcesz robić coś co związane jest z jakąś konkretną umiejętnością jak inżynieria czy któraś z nauk, albo coś z dziedziny sztuk pięknych, możesz pomyśleć o szkole średniej, a nawet wyższej, ucząc się wszystkiego, co się da. Jeśli masz zamiar pracować dla innych ludzi a nie dla siebie, albo jeśli sądzisz, że będziesz musiał podjąć regularną pracę dla zgromadzenia pieniędzy na założenie własnej firmy, być może najważniejsze będą odpowiednie świadectwa z jakiegoś technikum.

Jeśli nie wiesz dokładnie, co chciałbyś robić, to jest pewien rodzaj szkoły, który powinien cię zainteresować. Jest to szkoła ogólnokształcąca. Będziesz tam uczył się o sztuce, literaturze i filozofii, ale poznasz także podstawowe nauki ścisłe jak matematyka, fizyka i biologia.

Ogólne wykształcenie jest bardziej korzystne zarówno w przypadku pracy dla innych, jak i w pracy niezależnego przedsiębiorcy. Przede wszystkim uwzględnia ono oczywisty fakt, że w naszych czasach bardzo niewielu ludzi pozostaje w jednej pracy przez całe życie, jak bywało na ogół w przypadku naszych rodziców czy dziadków.

Oznacza to możliwość ciągłej zmiany. Wtedy posiadanie konkretnej umiejętności może nie być tak ważne jak odpowiednie nastawienie umysłu i zdolność do szybkiego i skutecznego przyswajania nowych rzeczy.

Ze sprawozdania zamieszczonego w czasopiśmie Fortune wynika, że w latach osiemdziesiątych trzydzieści osiem procent osób na stanowiskach kierowniczych w różnych spółkach, to absolwenci szkół ogólnokształcących. W tym samym czasie New York Times donosił, że spośród trzynastu wyższych urzędników w wielkiej firmie komputerowej IBM dziewięciu to absolwenci tych szkół.

Wytwórnia płytowa CBS powołała specjalną instytucję dla zbadania, dlaczego przygotowanie ogólnokształcące jest tak cenne w przypadku amerykańskich korporacji. Będzie ona pracować w oparciu o założenie, że ” w społeczeństwie cechującym się narastającą konkurencją, orientacją na stosunki międzynarodowe i wynalazczością, skutecznie zarządzać przedsiębiorstwami będą ci, którzy potrafią zrozumieć – i zinterpretować – złożone stosunki, a także potrafią stale rozważać na nowo założenia leżące u podstaw dawnej praktyki”.

Badania przeprowadzone w Northwestern University pokazały, że największe firmy mają zamiar w końcu lat osiemdziesiątych zwiększyć zatrudnienie absolwentów szkół ogólnokształcących o około dwadzieścia procent.

Lynne V. Cheney, prezes National Endowment for the Humanities, wyraził publicznie zaniepokojenie wynikami badań prowadzonych przez Carnegie Foundation, które mówią, że wielu młodych ludzi wybiera szkoły i drogi zawodowe nie według swych zainteresowań ale według przewidywanych zysków. Cheney radzi, aby patrzeć na przyszłość inaczej niż pod kątem pierwszych zarobków. Przede wszystkim dlatego, że niewielu ludzi pracuje w tym samym miejscu przez całe życie. Poza tym trudno określić, na jakie umiejętności będzie zapotrzebowanie za pięć lat.

Cheney mówi zatem, że najlepszym przygotowaniem do jakiejś kariery zawodowej, jest takie które kładzie nacisk na ogólne rozumienie i intelektualną ciekawość: “wiedza o tym, jak się uczyć i pragnienie uczenia się”. Za przedmioty “rozwijające takie nawyki umysłowe” tradycyjnie uważa się literaturę, historię, filozofię i nauki społeczne.

Ta sama elastyczność myślenia, ten sam rodzaj dociekliwego, gotowego do podjęcia ryzyka i przystosowania się do zmiany umysłu, potrzebne są także przy prowadzeniu samodzielnego biznesu. Nie znaczy to wcale, że jeśli bardzo interesujesz się jakąś konkretną dziedziną jak inżynieria, sztuka, jakaś nauka czy coś innego, to nie powinieneś starać się w niej specjalizować. Chodzi przecież o to, żebyś w swojej edukacji kierował się tym, co naprawdę lubisz robić, a nie myślą, że ten czy tamten rodzaj studiów pozwoli ci zdobyć pracę z dobrą pensją na początek.

Pierwsza płaca to jeszcze nie całe twoje życie. Musisz pomyśleć o możliwości wielu zmian w swoim życiu. Trzymając się kurczowo jedynej rzeczy, którą potrafisz robić, stawiasz się w bardzo niebezpiecznym położeniu.

Zgodna z duchem tej książki będzie także rada, żebyś zawsze myślał wytrwale o możliwości pracy dla siebie, a nie dla zarobków. Utarło się przekonanie, że pensja oznacza bezpieczeństwo. To nieprawda. W naszych czasach praca raz jest, a raz jej nie ma. Kiedyś będziesz zapewne musiał wziąć odpowiedzialność za swoją przyszłość. W pewnym sensie zawsze “działasz na własny rachunek”, niezależnie od tego, czy pracujesz dla kogoś innego czy nie.

A jeśliby rzucić szkołę i zacząć robić coś, co ci odpowiada? Dla niektórych młodych ludzi to najlepsza droga. Zaplanowali własny biznes. Gotowi są podjąć ryzyko. Jeśli im się uda, będzie ich stać na to, by pójść do szkoły średniej później – żeby uczyć się tego, czego chcą, bez jakiegokolwiek przymusu uczenia się tego, co może dać im jakąś pracę. Jeśli im się nie powiedzie, mogą zawsze zacząć od nowa i zdecydować czy idą do szkoły, czy też próbują raz jeszcze szczęścia w biznesie. To zależy od ciebie. Zależy to od ścisłego określenia – przez ciebie – co chcesz robić; również do ciebie należy zrobienie czegoś w rodzaju dokładnego rachunku za i przeciw dotyczącego planowanego przedsięwzięcia.

Prawdziwe doświadczenie w świecie biznesu zrobi nie mniejsze wrażenie na ludziach niż dyplom. A im wcześniej będziesz mógł zdobyć to doświadczenie, tym lepiej. Między innymi pozwoli ci to lepiej zorientować się, czy powinieneś zostać przedsiębiorcą czy może kształcić się dalej, czy chcesz podjąć ryzyko na własną rękę, czy chcesz pracować dla kogoś innego.

Jeśli chodzi o twoją edukację, jest jeszcze jedna sprawa, o której powinieneś pamiętać. Otóż naucza się wielu rzeczy, zwłaszcza zawodów związanych z zarządzaniem, administracją, a także z obsługą linii produkcyjnych, to znaczy prac, które potrafią wykonywać również maszyny i w dodatku robią to lepiej. Jeśli jest jakaś praca, jak na przykład księgowość, kontrola jakości, inwentaryzacja czy obsługa urządzeń, którą lepiej wykona maszyna, możesz być pewny , że niebawem będzie ona to robić lub już robi. Upewnij się, że jakakolwiek decyzja w sprawie kierunku kształcenia nie oznacza, że będziesz uczyć się czegoś co lepiej robi maszyna. W dzisiejszym świecie każdy przedsiębiorca szuka możliwości zastąpienia ludzkiej pracy maszynami, ponieważ to jeden z najlepszych sposobów na wzrost produkcji.

Co pozostaje wtedy ludziom? Otóż zostaje praca najbardziej fascynująca ze wszystkich – praca twórcza, zdolność rozwiązywania problemów, których maszyna nie może nawet zrozumieć. Chodzi o te wspaniałe rozbłyski intuicji, dzięki którym pewni ludzie tworzą dla przyszłości rzeczy , których nikt nie przewidział. Chodzi tu o malowanie obrazów, dokonywanie wynalazków, komponowanie muzyki, badanie, odkrywanie – robienie wszystkiego, co potrafią ludzie, a maszyny nie potrafią wcale lub nie tak dobrze.

Jest pewien rodzaj edukacji, którego wielu ludzi nie dostrzega: terminowanie, czyli przyuczenie się do pracy w rzemiośle. W dawnych czasach oznaczało to zazwyczaj naukę jakiegoś rzemiosła poprzez pracę u boku majstra. Jest to wciąż najlepszy sposób kształcenia się dla każdego, kto chce zajmować się rzemiosłem.

Pomówmy najpierw o tym, a następnie zastanówmy się, jak mógłbyś zamienić terminowanie w coś zupełnie nowego, odpowiedniego dla młodego przedsiębiorcy.

Istnieją programy oferujące przyuczenie do zawodów. Większość z nich finansowana jest wspólnie przez pracodawców i związki zawodowe. Terminowanie uczy fachu pod każdym względem. Pomaga uczniowi poznać pracę z różnymi ludźmi w prawdziwym warsztacie. Zaznajamia go też z całościowym obrazem działań firmy i jej organizacji. Nie jest łatwo dostać się na taki kurs. Praca może okazać się technicznie skomplikowana i wyczerpująca fizycznie. Uczniowie muszą pokazać, że uczą się swoich zadań, bowiem w przeciwnym razie mogą zostać wyrzuceni w czasie okresu próbnego na początku terminowania. Początkujący mogą uważać, że ich praca ma podrzędne znaczenie, albo że jest nudna, a bardziej zaawansowani, że otrzymują zapłatę mniejszą od tego, co dostaliby gdzie indziej przy swoich umiejętnościach.

Najniższy dopuszczalny wiek dla terminującego to szesnaście lat, ale ze względu na ubezpieczenia większość programów ustala tę granicę na osiemnaście lat. Maksymalny wiek różni się w zależności od programu, ale przykładowo, jeden z programów ustala dla stolarza najwyższy wiek na dwadzieścia siedem lat. Na terminujących czeka co roku około sześćdziesięciu tysięcy miejsc, ale chętnych jest ponad dwieście tysięcy. W budownictwie na przykład, ocenia się, że na każde miejsce przypada ośmiu kandydatów.

Dostępność tych miejsc w jakimś rejonie zależy od czterech najważniejszych czynników: warunków ekonomicznych, aktywności związków zawodowych, gotowości pracodawców do przygotowywania wykwalifikowanych rzemieślników oraz od nowej technologii. System przyuczania do zawodu silnie wspierają związki zawodowe. Ograniczając liczbę uczniów, związki mogą zmniejszać rywalizację o przyszłe miejsca pracy dla swych członków. Postęp techniczny pozbawia pracy wykwalifikowanych robotników a zatem znacznie zmniejsza zapotrzebowanie na uczniów w tych zawodach. Pojawiają się jednak nowe typy terminowania, które mogą zaspokoić potrzeby zainteresowanych. Częścią usług pośrednictwa pracy jest informowanie o możliwościach terminowania.

Ale co znaczy to wszystko dla młodego przedsiębiorcy? Otóż oznacza to, że powinieneś pomyśleć o jakimś systemie terminowania, który mógłby ci pomóc. Trzeba rozejrzeć się wokół za kimś, kto zakłada jakiś biznes i zapytać, czy nie mógłbyś terminować u niego przez pewien czas, żeby zorientować się jak działa przedsiębiorca. Być może przypadnie ci jakaś niewdzięczna robota, ale mimo to będziesz miał okazję, by mieć oczy i uszy otwarte na wszystko, co się dzieje i uczyć się. Mógłbyś również pomyśleć o jakimkolwiek zajęciu, jeśli pomoże ci to później zostać niezależnym przedsiębiorcą. Możesz powiedzieć sobie, że nie jest to zwykła praca najemna, ale terminowanie – sposób na opanowanie jakiejś umiejętności lub sztuki prowadzenia interesów.

Nawet w tradycyjnym systemie terminowania młody przedsiębiorca może znaleźć drogę do założenia własnej firmy. Oto na przykład niektóre spośród umiejętności, jakie w stanie Virginia dostępne są w ramach przyuczania do zawodu: projektant zieleni, ogrodnik, szkutnik, fotograf, optyk, projektant narzędzi, topograf i wiele innych, w tym te tradycyjne jak elektryk, mechanik, cieśla, piekarz itd.

A teraz spójrzmy kolejno jak te umiejętności zdobywane w ramach normalnych kursów można wykorzystać we własnym przedsięwzięciu: Nowa sieć kwiaciarni, urządzenie ośrodka wypoczynkowego, sklep ze sprzętem żeglarskim, nowe formy fotografii rodzinnej lub reklamowej, wyrób oprawek i szkieł, pomysły na nowe narzędzia, interes polegający na sporządzaniu map posiadłości, instalowanie oświetlenia i przewodów elektrycznych w budynkach i mieszkaniach, usługi motoryzacyjne, kupno i remont starych domów, wyrób słodyczy lub ciastek…

Pamiętaj, że przedsiębiorca, niezależnie od tego ile ma lat, to ktoś, kto potrafi spojrzeć na wszystko z całkowicie nowego punktu widzenia. Jeśli jesteś w szkole średniej, może znajdziesz nauczyciela, który odniesie się ze zrozumieniem do twoich nadziei na to, żeby zostać niezależnym i twórczym producentem na rynku. Być może mógłbyś starać się o ustanowienie specjalnego toku nauczania dla ciebie i tych, którzy mieliby takie same ambicje. Możliwość wykorzystania czasu szkolnego dla twoich planów założenia własnej firmy najlepiej uzmysłowić sobie przyglądając się pewnemu programowi, który już działa z dużym powodzeniem w niektórych szkołach.

Kilka szkół ze stanu Północna Dakota utworzyło specjalny klub dla młodych przedsiębiorców. Zapewnia się tam nie byle jaką edukację!

Oto główne cele:

1 . Stwarzanie nowych możliwości edukacyjnych poprzez badanie podejmowania samodzielnego biznesu jako pewnego wyboru życiowego i zaangażowania w proces zakładania przedsiębiorstwa.

2. Stwarzanie dla uczniów możliwości podjęcia działalności przedsiębiorczej.

3. Tworzenie w okolicy miejsc pracy przy wykorzystaniu środków szkoły.

4. Ustanowienie sieci łączącej uczniów, biznesmenów, władze lokalne oraz kierownictwo szkoły w celu stworzenia maksimum możliwości dla rozpoczynania nowych przedsięwzięć.

Zarys programu zawiera następujące punkty.

l. Propagowanie całego programu.

2. Powołanie lokalnego komitetu obywatelskiego do działań na rzecz doskonalenia programu, wspierania go finansowo i wytyczania jego kierunków.

3. Tworzenie klubu młodych przedsiębiorców, nabór zainteresowanych uczniów, wybieranie urzędników, w razie potrzeby komitetu zarządzającego itd.

4. Włączanie do programów szkolnych działalności w biznesie.

5. Zbadanie, jakie towary lub usługi mogą zdobyć rynek w okolicy lub w całym rejonie.

6. Prowadzenie badań dla określenia, które z możliwości są najbardziej korzystne przy największym rynku.

7. Sformułowanie planu przedsięwzięcia rynkowego, który opisuje samo przedsięwzięcie i zawiera szczegółową informację o towarach lub usługach, o rynku, o potrzebnych pracownikach i wyposażeniu, kosztach, potrzebach lokalowych i finansowych.

8. Stworzenie razem z odpowiednią agencją lub organizacją małych firm, struktury organizacyjnej dla realizacji planów przedsięwzięć i rozwiązywania wszelkich problemów prawnych jakie mogą powstać w związku z prowadzeniem biznesu.

9. Zapewnienie zasobów finansowych na kapitał wyjściowy dla planowanych przedsięwzięć.

10. Rozpoczynanie operacji zakładania przedsiębiorstw, w tym ustalanie procedur kontroli działalności firm i zatrudnianie uczniów.

11 . Prowadzenie firmy i rozwiązywanie problemów z tym związanych przy zachowaniu cierpliwości, ponieważ nowe przedsięwzięcia potrzebują czasu, żeby się wykazać.

12. W przypadku sukcesu, sprzedanie firmy i przygotowanie do powtórzenia całego procesu z nowym planem i nowymi uczestnikami.

13. Wykorzystanie ewentualnych zysków na rzecz szkoły i na rozpoczęcie następnego przedsięwzięcia.

A oto, co agencja Associated Press pisze o programie z Północnej Dakoty i kilku innych podobnych:

“Nastolatki z kilku rolniczych regionów z Północnej Dakoty będą zakładać własne firmy w oparciu o projekt, którego celem jest uratowanie małych, ekonomicznie upośledzonych rejonów (…). Podobne programy realizują uczniowie trzech szkół w stanie Arkansas zakładając lokalne gazety, a uczniowie z wiejskich rejonów stanu Georgia rozpoczęli przedsięwzięcie związane z produkcją paszy dla świń”.

“Jak mówią przedstawiciele lokalnych władz, programy te pobudzają do rozwoju zamierające społeczności wiejskie, a uczniom dają możliwość zdobycia doświadczeń związanych z podejmowaną pracą..” “W jednej ze szkół liczącej 185 uczniów rozważa się wykorzystanie własnej kuchni dla produkcji mrożonej pizzy na sprzedaż…” “Inna szkoła planuje rozpoczęcie hodowli roślin kwietnikowych, o ile badanie rynku wykaże, że będzie na to zapotrzebowanie…” . “Szkoły nie mogą rozpocząć przedsięwzięcia, które konkurowałoby z już istniejącymi w ich okolicy, a przecież biznes musi się sam finansować…”

Nawet młodsze nastolatki jeszcze przed szkołą średnią, mają mnóstwo możliwości, żeby opracować szkolny program edukacyjny związany z zakładaniem małych firm. W jednej ze szkół w Hunt w stanie Teksas, klasy piąte i szóste stworzyły spółkę, która zajmowała się między innymi produkcją żywności. Zarabiali od piętnastu do dwudziestu pięciu tysięcy rocznie. Po opłaceniu wszystkich wydatków własnych, zakupili z zysku instrumenty muzyczne i sprzęt nagłaśniający dla szkoły. Po zakończonym programie całorocznym uczniowie biorą udział w dorocznej wycieczce finansowanej z zysków firmy i w całości zorganizowanej przez uczniów. Jak powiedział jeden z nauczycieli “w życiu nie poznałem tylu bankowców, ilu te dzieciaki znają z imienia. Podchodzą do każdego i podają mu rękę”. A mówiąc o corocznej wycieczce powiedział: “Przekonały się, że ciężka praca; grzeczność i rzetelność może zaprowadzić je tam (hotel w miejscowości wypoczynkowej), gdzie mogą przez cały tydzień zajadać się befsztykami”.

Bez względu na to, czy możesz wykorzystać swój czas w szkole na rozpoczęcie takiego programu lub na dołączenie do już działającego, pozostają przecież takie możliwości “pobierania nauk” jak praca dorywcza, samodzielna nauka, biznes w czasie weekendów i wiele innych. Tak czy owak, na ciebie spada odpowiedzialność za uczenie się tego, co pozwoli ci stać się człowiekiem myślącym, zdolnym do analizy sytuacji, podejmowania decyzji i oceniania skutków.

Ostatnia część tej książki przeznaczona jest dla rodziców i mówi sporo o edukacji i rozwijaniu osobowości człowieka polegającego na sobie samym. Jeżeli zadasz sobie trud, żeby ją przeczytać i poradzisz to samo rodzicom może okazać się, że macie do omówienia w domu wiele spraw dotyczących odpowiedniego rodzaju edukacji dla twoich planów życiowych.

Niezależnie od tego, do jakiej szkoły chodzisz i na co, kładzie się tam nacisk, popatrz na listę spraw, które mogą okazać się dla ciebie ważne. Może ci się to przydać bez względu na rodzaj szkoły. Jeśli twoja szkoła rzeczywiście pomaga ci zdobyć te cechy, to świetnie. Jeśli nie, będziesz musiał zabrać się za to samodzielnie, albo z twoimi kolegami czy z rodziną, żeby mieć pewność że postępujesz właściwie. Potrzebne ci jest rozwijanie poczucia własnej indywidualności i zdolność oceny siebie samego. Ta samoocena jest równie ważna jak każda opinia, jaką ci kiedykolwiek będą wystawiać.

Powinieneś nauczyć się myśleć samodzielnie, być krytycznym nie będąc niegrzecznym, nie popisując się i nie zatruwając innym życia. Powinieneś starać się wszystko zrozumieć, a nie traktować słowa kogoś dorosłego jak święte. Dopóki nie pojmiesz czegoś i dopóki nie nabierze to dla ciebie sensu, powinieneś powstrzymać się od dawania temu wiary. Musisz być gotów wyciągać własne wnioski, nawet jeśli okażą się one niepopularne lub nie zostaną zaakceptowane. Powinieneś umieć powiedzieć co myślisz, jasno i bez skrępowania. Nie należy iść za głosem większości tylko dlatego, że tak jest łatwiej. Trzeba, abyś nauczył się mówić “nie”, kiedy twoi znajomi zmuszają cię do zrobienia czegoś, co ci nie odpowiada. Chociaż mogą nabijać się z ciebie, bo upierasz się przy swoim, pociesz się wtedy, że prawdziwa siła polega na tym, żeby robić to, co uważa się za słuszne, podczas gdy bezmyślne naśladowanie innych to oznaka słabości. Tak robią mięczaki. Kto jest silny, sam wyznacza sobie drogę.

Powinieneś rozumieć, że sam rządzisz własnym postępowaniem, a nie społeczeństwo, czy jakieś podręcznikowe reguły. Ty decydujesz o sobie. Jeśli coś co robisz, nie wychodzi – możesz to zmienić. Odrzuć wszelkie głosy w rodzaju tych, że jesteś ofiarą społeczeństwa, lub że ludzie muszą robić pewne rzeczy niezależnie od tego, czy tego chcą, czy nie.

Powinieneś mieć głębokie poczucie, że ty sam jesteś odpowiedzialny za swoje decyzje w życiu. Musisz je przemyśleć. Musisz być odpowiedzialny również za informacje, które pomogą ci podejmować decyzje. Nie pozwól, by ktokolwiek, czy jakakolwiek książka, w tym także i ta, pozbawiła cię odpowiedzialności za twoje własne życie. Słuchaj wszystkich rad jakich chcesz ucz się wszystkiego, czego możesz. Ale pamiętaj, że ty sam odpowiadasz za siebie.